Vetafscheiders: wat ze doen en wanneer u er een nodig heeft

Een vetafscheider wordt ook wel vetvanger, vetput, vetvangput, vetscheider of in het Engels grease separator genoemd.

Schematische doorsnede. Vet drijft bovenop, slib bezinkt in de slibvang, het schone water verlaat de put onderlangs via een duikschot.

Wat is een vetafscheider

Een vetafscheider is een gesloten reservoir dat in de afvoer tussen uw keuken en het riool zit. Het werkt zonder pomp of stroom, puur op zwaartekracht en dichtheidsverschil. Vet en plantaardige olie zijn lichter dan water en vormen een drijflaag aan de oppervlakte. Etensresten en zwaar bezinksel zakken naar de bodem, in een gedeelte dat de slibvang heet. Het water dat in het midden overblijft, gaat onderlangs en gezuiverd verder. Periodiek wordt de drijflaag en het slib afgezogen.

Wanneer is het nodig of verplicht

Loost u vet- en zetmeelhoudend water, dan vraagt de wetgever dat u het vet eruit haalt. In de praktijk geldt dat voor vrijwel elke keuken die op schaal kookt: horeca, kantines, slagerijen, vis- en vleesverwerking, zuivel en de meeste voedingsmiddelenproducenten. De grondslag ligt in het Besluit activiteiten leefomgeving, dat een vetafscheider voor deze activiteiten als beste beschikbare techniek beschouwt. Uw gemeente, waterschap of omgevingsdienst kan aanvullende eisen stellen. Een huishoudelijke keuken valt er meestal buiten; het gaat om bedrijfsmatig koken.

Hoe wordt het gedimensioneerd

De maat van een vetafscheider volgt uit NEN-EN 1825 en hangt af van meer dan het aantal couverts. Bepalend is de nominale grootte NS, die wordt afgeleid uit het werkelijke piekdebiet, de temperatuur van het afvalwater, de dichtheid van het vet en de invloed van reinigings- en spoelmiddelen. Reken je te ruim, dan betaalt de klant te veel en werkt de afscheider minder goed dan gedacht. Reken je te krap, dan keurt de omgevingsdienst af. Met de rekenhulp krijgt u een eerste indicatie van de benodigde maat. Welke vetten en oliën in zo'n afscheider afscheidbaar zijn, ziet u in de dichtheidstabel voor de vetafscheider. Twijfelt u of u een vetafscheider of een olieafscheider nodig heeft, lees dan het verschil tussen een vetafscheider en een olieafscheider.

Onderhoud en keuring

Een vetafscheider moet periodiek geleegd, gereinigd en gecontroleerd worden. Hoe vaak hangt af van de belasting, maar regelmatig legen is geen luxe: een drijflaag die te dik wordt sleept vet mee naar het riool en de afscheider werkt dan niet meer. Daarnaast hoort er een periodieke keuring bij, vaak gekoppeld aan de vergunning. Houd het onderhoud bij in een logboek, zodat u bij controle kunt aantonen dat de installatie naar behoren werkt.

HDPE, beton of RVS: de materiaalkeuze

Vetafscheiders worden gemaakt van HDPE, beton of RVS, en elk materiaal heeft zijn eigen speelveld. HDPE is licht, corrosievrij en glad van binnen, waardoor vet minder aanhecht en het reinigen sneller gaat. Het is de logische keuze voor plaatsing in een kelder of op plekken waar de afscheider door een deur naar binnen moet. Beton is zwaar en sterk en komt tot zijn recht in de grond, zeker waar verkeer over de put rijdt; een vetbestendige coating aan de binnenzijde is dan wel een voorwaarde. RVS ziet u vooral bovengronds in keukens en de voedingsmiddelenindustrie, waar hygiëne en reinigbaarheid vooropstaan. Welk materiaal in uw situatie wint, hangt af van de plek, de belasting en het budget over de hele levensduur. Ik zet de afwegingen op een rij in HDPE, RVS of beton: de materiaalkeuze.

Grondinbouw of bovengronds plaatsen

Een vetafscheider komt in de grond of staat bovengronds opgesteld, bijvoorbeeld in een kelder of souterrain. Grondinbouw is buiten de standaard: de afscheider ligt uit de weg, het leidingverloop is kort en de zuigwagen kan er via het deksel bij. Bovengronds plaatsen kiest u als graven niet kan of niet mag, of als de keuken op een verdieping of in een kelder zit. Let dan op drie dingen. Het model moet door de toegangsdeur passen, en daar zijn compacte en rechthoekige uitvoeringen voor. Het deksel moet gekneveld en geurdicht zijn, want een vetafscheider die in een gebouw staat mag u niet ruiken. En de plek moet bereikbaar blijven voor het legen; staat de afscheider ver van de plek waar de zuigwagen kan komen, dan bieden vaste zuigleidingen met een aansluitpunt aan de gevel de oplossing. Voor kleine debieten bestaan tafelmodellen die direct bij de bron onder het spoelwerk passen.

Verkeersklassen: van A15 tot D400

Bij grondinbouw bepaalt de verkeersbelasting welk deksel en welke schachtconstructie er op de afscheider komen. De klassen komen uit NEN-EN 124 en lopen op van A15 voor plekken waar alleen gelopen wordt, via B125 voor personenauto's en parkeerterreinen, tot D400 voor de rijweg en zwaar vrachtverkeer. De keuze lijkt een detail maar is het niet: een deksel dat te licht gekozen is bezwijkt onder de eerste vrachtwagen, en een te zware uitvoering betaalt u onnodig. Kijk daarom niet alleen naar de situatie van vandaag. Een binnenterrein waar nu alleen wordt geparkeerd, kan over vijf jaar de route van de vuilniswagen zijn.

Veelgemaakte fouten bij aanschaf en plaatsing

De meeste problemen met vetafscheiders zijn terug te voeren op de aanschaf, niet op het gebruik. De klassieker is dimensioneren op alleen het aantal couverts, terwijl NEN-EN 1825 rekent met het werkelijke debiet, de temperatuur en de reinigingsmiddelen. Tweede fout: de afscheider op een warme plek zetten, want warm water scheidt slechter en de put gaat rieken. Derde: niet nadenken over het legen, waardoor de zuigwagen er later niet bij kan en elke lediging een operatie wordt. En de stilste fout is het logboek dat er niet is; bij een controle telt niet of de afscheider er staat, maar of u kunt aantonen dat hij werkt en onderhouden wordt. Een onafhankelijke berekening vooraf voorkomt de eerste fout, een goed plaatsingsplan de rest.

Onafhankelijk advies

Ik verkoop geen afscheiders, ik reken ze door. Dat betekent dat de maat die uit mijn berekening komt klopt met de norm en niet met een verkoopdoel. Ik breng uw situatie in kaart en reken de juiste nominale grootte uit. Daarna weet u precies wat u nodig heeft, los van wie het levert. Leg uw project voor.

Veelgestelde vragen

Is een vetafscheider voor elke horecazaak verplicht?

Niet automatisch, maar voor vrijwel elke keuken die bedrijfsmatig en op schaal kookt wel. Een kleine zaak die alleen drank en voorverpakte snacks serveert loost weinig vet en valt mogelijk buiten de eis. Twijfelt u, laat het beoordelen.

Waar moet de vetafscheider staan?

Bij voorkeur dicht bij de bron, koel en goed bereikbaar voor de zuigwagen. Een afscheider op een warme of slecht bereikbare plek werkt slechter en is duurder in onderhoud.

Hoe vaak moet hij geleegd worden?

Dat hangt af van de hoeveelheid vet die u loost. Een drukke keuken laat soms maandelijks legen, een lichtere belasting minder vaak. De drijflaag mag een bepaald deel van de inhoud niet overschrijden.

Heb ik ook een slibvangput nodig?

Een slibvang hoort bij de vetafscheider en is vaak geïntegreerd. Bij veel bezinksel kan een aparte slibvangput ervoor verstandig zijn. Dat hangt af van uw afvalstroom.

Wat kost een vetafscheider?

De prijs hangt af van de nominale maat, de uitvoering en de plaatsing. Omdat ik onafhankelijk reken, kan ik u eerst de juiste maat geven en daarna pas naar uitvoering en kosten kijken.

Is een vetvangput hetzelfde als een vetafscheider?

Ja. Vetvangput, vetput, vetvanger en vetafscheider zijn verschillende namen voor hetzelfde toestel: een put die vet uit het afvalwater afscheidt volgens NEN-EN 1825.

Mag een vetafscheider in de kelder staan?

Ja, daar zijn bovengrondse modellen voor met een gekneveld, geurdicht deksel. Let op de doorgang bij de toegangsdeur en op de bereikbaarheid voor het legen; vaste zuigleidingen naar een aansluitpunt buiten lossen dat op.

Werkt een vetafscheider zonder stroom?

Ja. Een vetafscheider werkt volledig op zwaartekracht en dichtheidsverschil. Er zit geen pomp of filter in dat stroom nodig heeft. Alleen als het riool hoger ligt, komt er een aparte pompput achter de afscheider.